Pręt miedziany – zadanie na pozór z elektrochemii Wtorek, Lu 19 2013 

Nauczyciel włożył pręcik z metalicznej miedzi do zlewki z roztworem azotanu(V) srebra. Po pewnym czasie na zanurzonej części pręta pojawiły się szare kryształki, natomiast sam roztwór zabarwił się na niebiesko. Temperatura zlewki i wskazanie wagi nie uległy zmianie.

Które z poniższych stwierdzeń wynikają z tego doświadczenia?

Lp. Stwierdzenie Czy można to wywnioskować na podstawie opisanego doświadczenia?
 1. Wszystkie związki zawierające jony miedzi posiadają barwę niebieską.   Tak /  Nie
 2. W tej reakcji nie powstają produkty gazowe.   Tak /  Nie
 3. Reakcja pręta miedzianego z roztworem azotanu(V) srebra jest reakcją egzotermiczną.   Tak /  Nie

 

Gotowanie w papierowym kubku – Narzędzie z Bazy Narzędzi Dydaktycznych Czwartek, Sty 10 2013 

Na lekcji fizyki nauczyciel ogrzewał nad płomieniem palnika papierowy kubek z wodą. Woda zaczęła wrzeć, ale papier się nie zapalił. Nauczyciel wyjaśnił, że papier ulega zapłonowi, gdy nagrzeje się do temperatury ok. 230°C. Ponieważ woda w kubku ma zawsze nie więcej niż 100°C, cały czas chłodzi papier i nie pozwala mu się zapalić. Dodał też, że papier rozgrzany do temperatury powyżej 230°C ulegnie zapłonowi nawet bez kontaktu ze źródłem ognia.

Papierowy pojemnik

Dwoje uczniów ma wątpliwości.

  1. Marek podejrzewa, że nauczyciel użył specjalnego, niepalnego rodzaju papieru.
  2. Kasia uważa, że płomień jest niezbędny, aby papier się zapalił.

Nauczyciel poprosił klasę o zaplanowanie doświadczeń, których wyniki przekonają Kasię i Marka. Na następnej lekcji przeprowadzono zaproponowane przez uczniów eksperymenty. Oto ich wyniki:

  1. Pusty, identyczny jak poprzednio kubek umieszczono nad płomieniem. Zapalił się.
  2. Kartkę papieru przedarto na pół. Jedną część spalono nad płomieniem, a z drugiej wykonano naczynie, napełniono je wodą i umieszczono nad płomieniem − naczynie nie zapaliło się.
  3. Kartkę z zeszytu umieszczono na płycie kuchenki elektrycznej nagrzanej do temperatury ok. 500°C. Papier zapalił się.
  4. Papierowy kubek z wodą wstawiono do kuchenki mikrofalowej i podgrzewano, aż woda zaczęła wrzeć. Kubek nie zapalił się.

Które eksperymenty obalają hipotezę Marka, a które Kasi?

 Eksperyment       Czy jego wynik obala hipotezę
Marka (I) Kasi (II)
A.  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie
B.  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie
C.  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie
D.  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie

Odpowiedź, podstawa programowa i omówienie zadania można znaleźć w linku.

Zamieszczone powyżej zadanie pochodzi z Bazy Narzędzi Dydaktycznych Instytutu Badań Edukacyjnych.

Syrop na kaszel – zadanie z Bazy Narzędzi Dydaktycznych Niedziela, Sty 6 2013 

Lekarz polecił pani Hani przyjmować syrop sosnowy na kaszel. Pani Hania przeczytała na opakowaniu, że 100 g syropu zawiera:

  • wyciąg sosnowy płynny – 6,6 g,
  • wyciąg z kopru włoskiego – 1,0 g,
  • substancję przeciwkaszlową – 0,05 g,
  • substancje pomocnicze: wodę, etanol (5%) i sacharozę.

W butelce jest 125 g syropu, a pojedyncza dawka wynosi 20 g.

Stężenie alkoholu w promilach (P) we krwi kobiety można oszacować stosując zamieszczony poniżej wzór, w którym A oznacza masę wypitego czystego alkoholu w gramach, a W to masa ciała w kilogramach.

Osoba, która ma we krwi więcej niż 0,2 promila alkoholu, nie może prowadzić pojazdów mechanicznych.

Zadanie 1

Ile gramów czystego etanolu znajduje się w butelce syropu?   

 A. 0,75
 B. 5,0
 C. 15,0
 D. 6,25

Odpowiedź, podstawa programowa i omówienie zadania

Zadanie 2

Czy pani Hania, która waży 50 kg, może prowadzić samochód po przyjęciu jednorazowej dawki leku?

 I.  Może, ponieważ stężenie alkoholu w jej krwi wynosi mniej niż 0,05 promila.
 II.  Może, ponieważ stężenie alkoholu w jej krwi wynosi poniżej 0,2 promila, chociaż przekroczyło 0,05 promila.
 III.  Nie może, ponieważ stężenie alkoholu w jej krwi wynosi więcej niż 0,2 promila, chociaż nie przekroczyło 0,5 promila.
 IV.  Nie może, ponieważ stężenie alkoholu w jej krwi wynosi więcej niż 0,5 promila.

Szczegółowy opis wiązki zadań oraz przypisanie wymagań z podstawy programowej i opis umiejętności mierzonych w zadaniu można znaleźć na stronie Bazy Narzędzi Dydaktycznych.

Piktogramy – narzędzie dydaktyczne z BND IBE Wtorek, List 27 2012 

Poniżej przedstawiono trzy ostrzegawcze znaki graficzne – tak zwane piktogramy, wraz z ich skróconym opisem. Znaki te są obowiązkowo umieszczane przez producentów na opakowaniach wszelkich substancji chemicznych mogących stanowić zagrożenie dla człowieka lub środowiska.

Piktogram 1    –  substancje bardzo łatwopalne
Piktogram 2    –  substancje żrące
Piktogram3    –  substancje toksyczne

Który lub które spośród wyżej opisanych znaków należałoby nakleić na pojemniki  z substancjami wymienionymi w tabeli?

Substancja

Piktogram:

Piktogram 1

Piktogram:

Piktogram 2

 Piktogram:

Piktogram3

1. gaz propan-butan  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie
2. wodorotlenek sodu  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie
3. alkohol metylowy  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie  Tak  /   Nie

Pochodzenie oraz dodatkowy, szczegółowy opis zadania: Narzędzie dydaktyczne.

Spiralny układ okresowy – zadanie z BND IBE Wtorek, List 20 2012 

W zadaniu przedstawiono dwie wersje układu okresowego: tradycyjny układ okresowy, a pod nim jego spiralną wersję. Spiralny układ okresowy zorganizowany jest na nieco innych zasadach niż jego tradycyjna wersja.

Źródło rysunku (Zmodyfikowany) http://www.meta-synthesis.com/webbook/35_pt/600px-Periodic_table_(spiral_format).SVG-1.png, zmodyfikowany

Na układzie spiralnym liczbę zwojów spirali oznaczono numerami od 1 do 7.

Oceń, które stwierdzenia są fałszywe, a które prawdziwe.

Lp. Stwierdzenie Prawda czy fałsz?
I. Pierwiastek oznaczony jako Y położony jest w 16 grupie układu okresowego.  prawda /  fałsz
II. Pierwiastek oznaczony symbolem X to fosfor.  prawda /  fałsz
III. Numer zwoju spirali odzwierciedla liczbę powłok elektronowych w atomach pierwiastków.  prawda /  fałsz

Pełen opis zadania, odpowiedź, oraz takie szczegóły jak: podstawa programowa i omówienie zadania można znaleźć sięgając do Bazy Narzędzi Dydaktycznych IBE, skąd z resztą pochodzi przedstawiane zadanie

Wapno budowlane – zadanie z opisem Środa, List 7 2012 

Na schemacie przedstawiono w uproszczony sposób przemiany związków wapnia mających zastosowanie w budownictwie. Strzałka skierowana w górę oznacza, że energia musi być dostarczona, aby zaszła reakcja, natomiast strzałka skierowana w dół oznacza, że energia wydziela się w trakcie reakcji.

 

 

Reakcja

 

Przeanalizuj schemat, a następnie zaznacz w tabeli poniżej, której (lub których) reakcji ze schematu dotyczy opis.

 

Opis reakcji ze schematu Numer reakcji ze schematu
I. Reakcja zachodzi pod wpływem ogrzewania.  1  /   2  /   3
II. Jest to reakcja egzoenergetyczna.  1  /   2  /   3

 

Po pełen opis zadania, oraz odpowiedź, takie szczegóły jak: podstawa programowa i omówienie zadania zapraszam do Bazy Narzędzi Dydaktycznych IBE, skąd z resztą pochodzi przedstawiane zadanie.

 

Jad pszczół – zadanie z Bazy Narzędzi Dydaktycznych Środa, Paźdź 31 2012 

Pszczoły wraz z jadem wydzielają śladowe ilości substancji chemicznej, której strukturę pokazano na rysunku. Substancja ta wskazuje innym pszczołom miejsce do żądlenia.

Obrazek

Do której z grup zalicza się substancja wydzielana przez pszczoły wraz z jadem?

 A. alkoholi,

 B. estrów,

 C. kwasów karboksylowych,

 D. tłuszczów.

Pochodzenie oraz dodatkowy, szczegółowy opis zadania: Narzędzie dydaktyczne: Jad pszczół.

Wskaźniki trochę inaczej, czyli chemia czerwonej kapusty – film i zadanie Wtorek, Paźdź 16 2012 

Zalecane warunki i sposób realizacji podstawy programowej przedmiotu chemia podają, że na III etapie edukacyjnym

  • nauczyciele powinni wygospodarować czas na eksperymentowanie (…)
  • na zajęciach uczeń powinien mieć szanse obserwowania, badania, dociekania (…)
  • (…)
  • nauczyciele powinni w doświadczeniach wykorzystywać substancje z życia codziennego (np. esencję herbacianą, sok z czerwonej kapusty, ocet, mąkę, cukier).

Aby temu zaleceniu poczynić zadość przedstawiam dziś zadanie zatytytułowane zielona jajecznica, pochodzące ze stale rozrastającej się Bazy Narzędzi Dydaktycznych IBE.

Czego dotyczy zadanie?

Informacja ze strony BND:

Zadanie pokazuje problem wykorzystania jako odczynnika chemicznego soku z czerwonej kapusty, a więc substancji z codziennego życia ucznia. Pomimo, że w wymaganiach szczegółowych podstawy programowej przedmiotu chemia dla III etapu edukacyjnego sok ten nigdzie nie jest wymieniony wprost, to jednak punkt 6.6 podaje, że uczeń wskazuje na zastosowania wskaźników (…), oraz rozróżnia doświadczalnie kwasy i zasady za pomocą wskaźników. Można ponadto założyć, że sok taki jest substancją z życia codziennego, a takie wymienione są w punkcie 1.1 treści nauczania: uczeń opisuje właściwości substancji będących głównymi składnikami stosowanych na co dzień produktów (…) i wykonuje doświadczenia, w których bada właściwości wybranych substancji. Sok z czerwonej kapusty pojawia się za to w Zalecanych Warunkach i Sposobie Realizacji podstawy programowej przedmiotu chemia, gdzie można znaleźć zapis, że nauczyciele powinni w doświadczeniach wykorzystywać substancje z życia codziennego (np. esencję herbacianą, sok z czerwonej kapusty, ocet, mąkę, cukier).

Zadanie jest złożone i wymaga od ucznia:

  • wiadomości o właściwościach soku z czerwonej kapusty, a w szczególności o tym, że zmienia barwę z czerwonej na zieloną pod wpływem zasad (6.6, 6.8),
  • wiadomości na temat tego, że roztwór soli kuchennej ma odczyn obojętny, więc nie wpłynie w żaden sposób na zabarwienie soku z czerwonej kapusty (1.1, 6.8).

Przykładowy film pokazujący zieloną jajecznicę można znaleźć tutaj, chociaż osobiście radziłbym każdemu samemu zrobić taką jajecznicę:-)

Poniżej bardzo ładny, krótki filmik o wywarze z czerwonej kapusty jako o wskaźniku kwasowo-zasadowym.

Red Cabbage Chemistry at Steve Spangler Science.

Chemia to nie tylko wiadomości – jak mierzyć umięjętności uczniów z chemii – przykłady z Bazy Narzędzi Dydaktycznych Niedziela, Wrz 23 2012 

Strona, którą przedstawiam jest wyjątkowa w kilku aspektach.
Dostępne są na niej narzędzia dydaktyczne w postaci zadań ze wszystkich przedmiotów przyrodniczych, oraz historii, matematyki i języka polskiego. Autorzy strony nie ograniczyli się jednak do umieszczenia jedynie zadań – takich stron jest bardzo wiele w sieci.

Na stronie znajduje się szczególna wyszukiwarka – można wyszukiwać zadania pod kątem ich przeznaczenia (na sprawdzian, na lekcię, jako prace domową), pod kątem celów kształcenia i treści nauczania, oraz pod kątem etapu edukacyjnego, który obejmuje zadanie.

20120923-231758.jpg

Co można szczególnego znaleźć w Bazie Narzędzi Dydaktycznych?

1. Wszystkie zadania są ściśle zakotwiczone w nowej podstawie programowej, więc można je wykorzystywać swobodnie w trakcie zajęć.

2. Każde zadanie opatrzone metryczką, w której zapisano prawidłowe rozwiązanie, oraz odwołania do celów kształcenia i treści nauczania nowej podstawy programowej.

3. Zadania zostały opatrzone bogatym opisem, często pełnym ciekawostek, pozwalających na ich wykorzystanie w trakcie zajęć.

4. Chyba najciekawszą i najważniejszą sprawą jest to, że większość zadań została zbadana w ogólnopolskich badanianiach na kilku tysiącach uczniów na lodowej próbie, lub w trakcie standaryzacji. Do części zadań zamieszczono wykresy dotyczące ich rozwiązywalności przez uczniów oraz pełne analizy. Z analiz tych można wnioskować wstępnie z czym polscy uczniowie mogą mieć problemy.

5. Większość zadań jest naprawdę ciekawa i napisana w zupełnie inny sposób niż te, które można znaleźć w podręcznikach, czy zbiorach zadań.

6. Zadania mają niezwykle różnorodną formę – pomimo tego, ze wszystkie zadania są zamknięte, ich autorzy nie ograniczyli się do formatu zadań wielokrotnego wyboru.

7. Większość zadań mierzy umiejętności, a nie wiadomości, które zazwyczaj są sprawdzane w szkole i na egzaminie gimnazjalnym (co na szczęście się zmienia…)

link do zadań z chemii

20120923-231604.jpg