Błędne wyobrażenia uczniów z chemii – z doświadczeń nauczycieli Sobota, List 17 2012 

Jakie przykładowe błędne wyobrażenia dotyczące pojęć i procesów mają polscy uczniowie?

Oto przykłady, jakie wymienili nauczyciele:

  • 1. Wszystkie sole są białe i słone.
  • 2. Tlen jest gazem łatwopalnym.
  • 3. Reakcję spalania trzeba zainicjować przy użyciu płomienia.
  • 4. Powietrze jest pierwiastkiem chemicznym.
  • 5. Produktem spalania zawsze jest dwutlenek węgla.
  • Jakie jest podłoże powstawania tych błędnych wyobrażeń? Można podejrzewać, że w przypadku wyobrażeń wymienionych w punktach 1 i 3 źródłem są obserwacje z życia codziennego. Uczniowie przychodzą do szkoły z bagażem doświadczeń – niejednokrotnie używali soli i jeśli nie sami coś podpaliali, to na pewno obserwowali ogień i proces WZNIECANIA płomienia.
    Należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden bardzo ważny fakt – pojęcie soli funkcjonuje w życiu codziennym w dużo węższym znaczeniu (tylko NaCl) niż w chemii.

    Podłożem powstawania błędnych wyobrażeń wylistowanych w punktach 2, 4 i 5 może być niedostateczne zwrócenie uwagi na to co uczniowie wynoszą z lekcji. Czasami wydaje się, że pewne tematy są zbyt oczywiste, że mogły by sprawić jakiś problem uczniowi. Kiedy omawia się reakcje spalania, zawsze mówi się o tlenie. Jeśli nie zatrzymany się na chwile na tym temacie uczeń może skojarzyć tlen z substancją łatwopalną na skutek upraszczenia. Wszyscy mamy do tego tendencję. O reakcjach spalania bardzo często mówi się na chemii związków węgla. Również z mediów uczniowie usłuszą raczej o tlenkach węgla, a nie innych tlenkach jako produktach spalania. W tym wypadku na skutek upraszczacznia i uogólniania również może dojść do utrwalenia błędnego wyobrażenia dotyczącego produktów spalania.

    Jak wyprowadzić uczniów z raf na pełne morze?

    Jedną z propozycji może być propozycja projektu, który skupiałby się wokół tematyki błędnych wyobrażeń uczniów.

    Propozycja tematu. Sole wokół nas. ale nie tylko te proste, nieorganiczne.

    Sole są przecież również w lekach. można je rozpoznać po charakterystycznej nazwie. Sole mogą być przecież słodkie, czy gorzkie. Sacharynian sodu, popularny słodzik również solą!

    Diagnoza Kompetencji Gimnazjalistów – zadania na stronie Środa, List 14 2012 

    Można już przejrzeć wszystkie 24 zadania z tegorocznej Diagnozy.

    Z każdego przedmiotu w arkuszu było 6 zadań, z czego jedno podwójne (za 2 punkty), co nieco różni ten arkusz od arkusza egzaminu gimnazjalnego z tego roku i arkusza diagnozy sprzed roku, gdzie zadań było nieco mniej.

    Po przejrzeniu chemii stwierdzam, że:

    • zdecydowanie reprezentatywnie odzwierciedlają TREŚCI z podstawy programowej.
    • podoba mi się również to, że są zadania zadania, które jakkolwiek dotyczą życia. To bardzo ważne, żeby chemia nie była nauczana i sprawdzana  jedynie w abstrakcyjny sposób.
    • niespodziankę mogły stanowić dla nauczycieli i uczniów białka, które na egzaminie gimnazjalnym w zasadzie nie zdarzają się.
    • zupełnie nietypowym zadaniem było zadanie z olejkiem z kwiatu pomarańczy gorzkiej. Z jednej strony bardzo proste, bo w tym zadaniu wystarczyło „wiedzieć na co się patrzeć”, a z drugiej strony obawiam się, że uczniowie będą mieli z nim duży problem. Obawiam się, że problem ten może wynikać ze sposobu w jaki uczy się uczniów chemii organicznej – bez pokazywania im głównej drogi, jaką mają podążać ucząc się kolejnych grup. Kiedy rozmawiałem z uczniami z różnych szkół gimnazjalnych zazwyczaj mieli trudność z wyjaśnieniem mi roli, jaką pełni grupa funkcyjna w cząsteczce. Ponadto mówili, że kolejnych grup związków uczą się bez powiązania z innymi grupami. No więc może być problem. No, ale na szczęście to jeszcze nie egzamin :-}

    Uczniowie mogli mieć pewne problemy z rozwiązaniem niektórych zadań z chemii jako, że jak podejrzewam w listopadzie jeszcze nie przerobiono na lekcjach amin, aminokwasów, estrów, czy białek. Myślę sobie jednak, że ważną sprawą w diagnozie jest oprócz badania poziomu wiadomości i umiejętności uczniów samo pokazanie nowych typów zadań, nowego sposobu sprawdzania umiejętności i nowego podejścia w egzaminowaniu.

    W piątek i sobotę odbędzie się jeszcze konferencja dla nauczycieli ze szkół biorących udział w Diagnozie.

    Poniżej umieszczam pliki pdf z Diagnozy.

    ARKUSZ DIAGNOSTYCZNY GM-P1-125

    KLUCZ ODPOWIEDZI I PUNKTOWANIA ZADAŃ GM-P1-125

    WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GM-P1-125